TURP (การผ่าตัดต่อมลูกหมากผ่านทางท่อปัสสาวะ)

TURP คืออะไร?

TURP เป็นการผ่าตัดมาตรฐานสำหรับต่อมลูกหมากโต (BPH) มาหลายทศวรรษ และมักใช้เป็นมาตรฐานเปรียบเทียบกับหัตถการอื่น แพทย์จะสอดกล้องผ่าตัด (resectoscope) — กล้องขนาดเล็กที่มีห่วงลวดไฟฟ้า — ผ่านท่อปัสสาวะ และตัดเนื้อเยื่อที่อุดกั้นออกจากด้านในเป็นชิ้นเล็ก ๆ TURP สมัยใหม่แบบไบโพลาร์ใช้น้ำเกลือในการชะล้าง ซึ่งช่วยลดความเสี่ยงบางประการของเทคนิคแบบเก่า

เนื้อเยื่อที่ตัดออกจะถูกส่งตรวจในห้องปฏิบัติการ ซึ่งบางครั้งอาจพบมะเร็งต่อมลูกหมากที่ไม่เคยสงสัยมาก่อน

TURP ใช้รักษาภาวะใด?

• อาการทางเดินปัสสาวะที่รบกวนชีวิตจาก BPH ซึ่งไม่ตอบสนองต่อยา
• ปัสสาวะคั่ง (ไม่สามารถปัสสาวะออกจากกระเพาะปัสสาวะได้) จากต่อมลูกหมากโต
• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ นิ่วในกระเพาะปัสสาวะ หรือเลือดออกที่เกิดจากต่อมลูกหมาก
• ปัญหาไตที่เกิดจากการอุดกั้น

ใครอาจเหมาะกับ TURP?

ตามแนวทางของ AUA โดยทั่วไป TURP เหมาะกับผู้ชายที่มีต่อมลูกหมากประมาณ 30–80 กรัม และร่างกายพร้อมสำหรับการให้ยาชาเข้าไขสันหลังหรือดมยาสลบ ต่อมลูกหมากที่ใหญ่มากอาจรักษาได้ดีกว่าด้วยการคว้านต่อมลูกหมากด้วยเลเซอร์หรือการผ่าตัดต่อมลูกหมากแบบเปิด ผู้ชายที่ให้ความสำคัญอย่างมากกับการหลั่งน้ำอสุจิอาจเลือกทางเลือกแบบแผลเล็ก เช่น Rezūm หรือ UroLift

TURP ทำอย่างไร?

1. ท่านจะได้รับยาชาเข้าไขสันหลังหรือดมยาสลบ
2. สอดกล้องผ่าตัดผ่านท่อปัสสาวะไปยังต่อมลูกหมาก
3. ตัดเนื้อเยื่อที่อุดกั้นออกเป็นชิ้นเล็ก ๆ ด้วยห่วงไฟฟ้า และห้ามเลือดที่หลอดเลือด
4. ใส่สายสวนปัสสาวะ มักร่วมกับน้ำชะล้างเพื่อไม่ให้มีเลือดค้างในกระเพาะปัสสาวะ

การผ่าตัดโดยทั่วไปใช้เวลาประมาณหนึ่งชั่วโมง ขึ้นกับขนาดต่อมลูกหมาก

ประโยชน์ที่อาจได้รับมีอะไรบ้าง?

• การไหลของปัสสาวะและอาการดีขึ้นอย่างชัดเจน มีหลักฐานยืนยันมายาวนาน
• ผลคงทนในระยะยาว มีประสบการณ์ทางคลินิกหลายทศวรรษ
• เหมาะกับต่อมลูกหมากหลายรูปร่าง รวมถึงกลีบกลางที่โต
• สามารถส่งเนื้อเยื่อตรวจทางพยาธิวิทยาได้

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนมีอะไรบ้าง?

• การหลั่งน้ำอสุจิย้อนกลับ — ผู้ชายส่วนใหญ่หลังผ่าตัดจะมีน้ำอสุจิน้อยหรือไม่มีเลยเมื่อถึงจุดสุดยอด เพราะน้ำอสุจิไหลย้อนเข้ากระเพาะปัสสาวะ ไม่เป็นอันตราย แต่มีผลต่อการมีบุตรตามธรรมชาติ
• เลือดออก บางครั้งต้องใส่สายสวนปัสสาวะนานขึ้น หรือพบน้อยมากที่ต้องให้เลือด
• การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ
• ปัสสาวะรีบ ปัสสาวะบ่อย และแสบขัดชั่วคราว
• ท่อปัสสาวะหรือคอกระเพาะปัสสาวะตีบในภายหลัง — พบไม่บ่อย
• กลั้นปัสสาวะไม่อยู่หรือปัญหาการแข็งตัว — พบไม่บ่อย
• ผู้ชายส่วนน้อยต้องรักษาเพิ่มเติมในปีต่อ ๆ มา

มีทางเลือกอื่นนอกจาก TURP อะไรบ้าง?

ทางเลือกอื่นได้แก่ การใช้ยา หัตถการแผลเล็ก เช่น Rezūm และ UroLift การระเหยหรือคว้านต่อมลูกหมากด้วยเลเซอร์ และการผ่าตัดต่อมลูกหมากแบบเปิดสำหรับต่อมที่ใหญ่มาก ดู Rezūm เทียบกับ TURP (ภาษาอังกฤษ) สำหรับการเปรียบเทียบอย่างรอบด้าน

การฟื้นตัวหลัง TURP ใช้เวลานานเท่าไร?

• โดยทั่วไปนอนโรงพยาบาลหนึ่งถึงสองคืน และมักถอดสายสวนปัสสาวะหลัง 1–3 วัน
• มีเลือดปนในปัสสาวะได้เป็นเวลาหลายสัปดาห์ โดยเฉพาะประมาณ 10–14 วันหลังผ่าตัด
• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก การเบ่ง และการออกกำลังกายหนักประมาณสี่ถึงหกสัปดาห์
• ผู้ชายส่วนใหญ่กลับไปทำงานในสำนักงานได้ภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์
• อาการปัสสาวะบ่อยและปัสสาวะรีบมักดีขึ้นภายในหลายสัปดาห์

เมื่อไรควรปรึกษาแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ?

ควรพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะหากอาการต่อมลูกหมากยังรบกวนชีวิตแม้ใช้ยาแล้ว หากเคยมีภาวะปัสสาวะคั่ง หรือต้องการทราบว่าการผ่าตัดหรือทางเลือกแบบแผลเล็กเหมาะกับท่านหรือไม่

นพ. อธิป ทำการผ่าตัด TURP ที่โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ ท่านจะอธิบายว่า TURP หรือทางเลือกที่รุกล้ำน้อยกว่า เช่น Rezūm หรือ UroLift เหมาะกับต่อมลูกหมากและสิ่งที่ท่านให้ความสำคัญมากที่สุด รวมถึงผลที่คาดว่าจะเกิดต่อการหลั่งน้ำอสุจิ