มะเร็งต่อมลูกหมาก

มะเร็งต่อมลูกหมากคืออะไร?

มะเร็งต่อมลูกหมากเกิดขึ้นเมื่อเซลล์ในต่อมลูกหมากเจริญเติบโตอย่างควบคุมไม่ได้ เป็นหนึ่งในมะเร็งที่ได้รับการวินิจฉัยบ่อยที่สุดในผู้ชายทั่วโลก ลักษณะของโรคแตกต่างกันมาก มะเร็งจำนวนมากเป็นชนิดความรุนแรงต่ำและโตช้า ขณะที่มะเร็งที่มีความรุนแรงสูงอาจลุกลามออกนอกต่อมลูกหมากได้หากไม่ได้รับการรักษา

เมื่อตรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ แพทย์จะจัดระดับมะเร็งด้วย Gleason score และ Grade Group (1 ถึง 5) ที่เกี่ยวข้อง เมื่อพิจารณาร่วมกับค่า PSA และผลการตรวจภาพ ระดับนี้จะจัดมะเร็งเข้ากลุ่มความเสี่ยงซึ่งใช้กำหนดแนวทางการรักษา

อาการของมะเร็งต่อมลูกหมากมีอะไรบ้าง?

มะเร็งต่อมลูกหมากระยะแรกมักไม่มีอาการ อาการทางเดินปัสสาวะ เช่น ปัสสาวะไม่พุ่งหรือปัสสาวะบ่อย มักเกิดจากต่อมลูกหมากโตชนิดไม่ร้ายแรงมากกว่า หากมีอาการ อาจได้แก่:

• อาการทางเดินปัสสาวะที่เกิดขึ้นใหม่หรือแย่ลงเรื่อย ๆ
• มีเลือดในปัสสาวะหรือน้ำอสุจิ
• ปัญหาการแข็งตัวของอวัยวะเพศ
• ปวดกระดูก น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรืออ่อนเพลีย ในโรคระยะลุกลาม

ใครมีความเสี่ยงสูงขึ้น?

• อายุที่มากขึ้น — ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นมากหลังอายุ 50 ปี
• บิดาหรือพี่น้องชายได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งต่อมลูกหมาก โดยเฉพาะเมื่ออายุน้อย
• ความผิดปกติของยีนที่ถ่ายทอดทางพันธุกรรม เช่น BRCA2 (และ BRCA1) หรือมีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม รังไข่ หรือตับอ่อน
• เชื้อสายแอฟริกัน

ควรตรวจคัดกรอง PSA หรือไม่?

การตรวจเลือดหาค่า PSA (prostate-specific antigen) สามารถตรวจพบมะเร็งต่อมลูกหมากได้ก่อนเกิดอาการ แต่ก็อาจนำไปสู่การวินิจฉัยและการรักษามะเร็งที่อาจไม่เคยก่ออันตรายเลย ด้วยเหตุนี้แนวทางเวชปฏิบัติจึงแนะนำ การตัดสินใจร่วมกัน — คือการพูดคุยถึงประโยชน์และข้อเสียกับแพทย์อย่างรอบด้าน

แนวทางของ AUA/SUO (2023) แนะนำว่าแพทย์อาจเสนอการตรวจ PSA พื้นฐานตั้งแต่อายุประมาณ 45–50 ปี ตรวจคัดกรองสม่ำเสมอสำหรับผู้ที่อายุ 50–69 ปีที่เลือกตรวจ และตรวจเร็วขึ้น (ตั้งแต่อายุประมาณ 40–45 ปี) สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง ระยะห่างของการตรวจกำหนดเป็นรายบุคคลตามค่า PSA และความเสี่ยง

อ่านเพิ่มเติมในทำความเข้าใจผลตรวจ PSA

วินิจฉัยมะเร็งต่อมลูกหมากอย่างไร?

1. การตรวจ PSA และการตรวจร่างกาย — ค่า PSA ที่สูงหรือสูงขึ้นเรื่อย ๆ หรือผลการตรวจทางทวารหนักที่ผิดปกติ นำไปสู่การประเมินเพิ่มเติม มักแนะนำให้ตรวจ PSA ซ้ำ
2. MRI ต่อมลูกหมาก — MRI แบบ multiparametric ช่วยระบุบริเวณที่น่าสงสัย และช่วยลดการตัดชิ้นเนื้อที่ไม่จำเป็น
3. การตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก — ชิ้นเนื้อขนาดเล็กช่วยยืนยันว่ามีมะเร็งหรือไม่และอยู่ในระดับใด ดูการตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมาก
4. การประเมินระยะของโรค — สำหรับมะเร็งกลุ่มความเสี่ยงปานกลางและสูง จะมีการตรวจภาพเพิ่มเติม (เช่น PSMA PET, CT หรือการสแกนกระดูก) เพื่อดูว่ามะเร็งแพร่กระจายหรือไม่

รักษามะเร็งต่อมลูกหมากอย่างไร?

แนวทางที่เหมาะสมขึ้นกับกลุ่มความเสี่ยงของมะเร็ง สุขภาพโดยรวมและคาดการณ์อายุขัย และสิ่งที่ท่านให้ความสำคัญเกี่ยวกับผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดจากการรักษา — รวมถึงปัสสาวะเล็ดและภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ — แตกต่างกันในแต่ละทางเลือก และควรได้รับการอธิบายโดยละเอียด การตัดสินใจมักทำได้ดีที่สุดเมื่อได้รับความเห็นทั้งจากแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะและแพทย์รังสีรักษา

นพ. อธิป ช่วยท่านได้อย่างไร

มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นหนึ่งในความสนใจทางคลินิกหลักของ นพ. อธิป ท่านดูแลผู้ป่วยในทุกระยะ ตั้งแต่การตรวจคัดกรองและการวินิจฉัยจนถึงการรักษา ท่านทำการตัดชิ้นเนื้อต่อมลูกหมากแบบเจาะจงตำแหน่งด้วย MRI-fusionเป็นประจำเพื่อการวินิจฉัยที่แม่นยำ และทำการผ่าตัดต่อมลูกหมากด้วยหุ่นยนต์ที่โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ แพทย์จะอธิบายทุกทางเลือก — รวมถึงการเฝ้าติดตามอย่างใกล้ชิดและการฉายรังสี — เพื่อให้ท่านตัดสินใจได้อย่างมีข้อมูล ยินดีให้ความเห็นที่สอง (second opinion) โปรดนำผล PSA ภาพ MRI และผลชิ้นเนื้อเดิมมาด้วย