บทความสุขภาพ · อ่าน 6 นาที
วิธีป้องกันนิ่วในไตกลับมาเป็นซ้ำ
สรุปโดยย่อ
วิธีที่ได้ผลที่สุดในการป้องกันนิ่วในไตกลับมาเป็นซ้ำ คือดื่มน้ำให้เพียงพอจนมีปัสสาวะอย่างน้อยประมาณ 2.5 ลิตรต่อวัน ลดเกลือ รับประทานแคลเซียมตามปกติ และรับประทานโปรตีนจากสัตว์พอประมาณ ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงจะได้ประโยชน์จากการวิเคราะห์ชนิดนิ่วและการตรวจปัสสาวะ ซึ่งช่วยกำหนดการปรับอาหารหรือการใช้ยาอย่างตรงจุด
ตรวจทานทางการแพทย์โดย นพ. อธิป ฉัตรสุทธิพงษ์ เมื่อ
เขียนโดย ทีมบรรณาธิการเผยแพร่ ปรับปรุง
ทำไมนิ่วในไตจึงกลับมาเป็นซ้ำ?
การรักษาช่วยนำนิ่วออก แต่ไม่ได้แก้ไขภาวะที่ทำให้เกิดนิ่ว หากไม่มีการป้องกัน หลายคนจะเกิดนิ่วก้อนใหม่ในอีกไม่กี่ปีต่อมา สภาพอากาศร้อนอย่างประเทศไทยเพิ่มความเสี่ยง เพราะการเสียเหงื่อทำให้ปัสสาวะเข้มข้นขึ้น
วิธีปฏิบัติในชีวิตประจำวันใดช่วยป้องกันนิ่ว?
| วิธี | สิ่งที่ควรทำ | ช่วยได้อย่างไร |
|---|---|---|
| การดื่มน้ำ | ดื่มให้เพียงพอจนมีปัสสาวะประมาณ 2.5 ลิตรต่อวัน — มากขึ้นเมื่ออากาศร้อนหรือออกกำลังกาย | เจือจางสารที่ตกผลึกเป็นนิ่ว |
| เกลือ | จำกัดอาหารแปรรูปและอาหารเค็ม | โซเดียมสูงเพิ่มแคลเซียมในปัสสาวะ |
| แคลเซียม | รับประทานจากอาหารตามปกติ — ไม่ควรงด | แคลเซียมจากอาหารจับกับออกซาเลตในลำไส้ |
| โปรตีนจากสัตว์ | รับประทานเนื้อสัตว์ สัตว์ปีก และอาหารทะเลพอประมาณ | ลดกรดยูริกและความเป็นกรดของปัสสาวะ |
| ออกซาเลต | หากแพทย์แนะนำ จำกัดอาหารที่มีออกซาเลตสูงมาก | เกี่ยวข้องกับผู้ที่เป็นนิ่วแคลเซียมออกซาเลตบางราย |
| ผักและผลไม้ | รับประทานให้มาก | ให้ซิเตรตตามธรรมชาติ ซึ่งช่วยยับยั้งการเกิดนิ่ว |
การตรวจใดช่วยวางแผนการป้องกัน?
- การวิเคราะห์ชนิดนิ่ว — ระบุชนิดของนิ่ว
- การตรวจเลือด — แคลเซียม กรดยูริก และการทำงานของไต
- การเก็บปัสสาวะ 24 ชั่วโมง — AUA แนะนำสำหรับผู้ที่เป็นนิ่วซ้ำหรือมีความเสี่ยงสูง เพื่อหาสาเหตุเฉพาะที่แก้ไขได้
ยาช่วยป้องกันนิ่วในไตได้หรือไม่?
เมื่อผลตรวจพบความเสี่ยงเฉพาะ แพทย์อาจแนะนำยา เช่น ยาขับปัสสาวะกลุ่มไทอะไซด์สำหรับแคลเซียมในปัสสาวะสูง โพแทสเซียมซิเตรตสำหรับซิเตรตในปัสสาวะต่ำหรือนิ่วกรดยูริก และ allopurinol ในบางกรณี ยาเหล่านี้สั่งจ่ายและติดตามโดยแพทย์
คำถามที่พบบ่อย
หากเคยเป็นนิ่วชนิดแคลเซียม ควรหลีกเลี่ยงแคลเซียมหรือไม่?
ไม่ควร แนะนำให้รับประทานแคลเซียมจากอาหารตามปกติ การจำกัดแคลเซียมอาจเพิ่มความเสี่ยงของนิ่วชนิดแคลเซียมออกซาเลตได้ ส่วนแคลเซียมเสริมเป็นอีกเรื่องหนึ่ง และควรปรึกษาแพทย์
เอกสารอ้างอิง
- 1.Pearle MS, et al. Medical Management of Kidney Stones: AUA Guideline. J Urol. 2014;192(2):316–324. (เปิดในแท็บใหม่)
- 2.European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis. (เปิดในแท็บใหม่)
- 3.National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Kidney Stones. (เปิดในแท็บใหม่)
ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อการศึกษาทั่วไป และไม่สามารถใช้แทนการปรึกษาแพทย์ได้ หากมีอาการรุนแรง โปรดไปรับการรักษาฉุกเฉิน (ในประเทศไทย โทร 1669) ดูข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์ของเรา