การทำหมันชาย

การทำหมันชายคืออะไร?

ในการทำหมันชาย แพทย์จะตัดและปิดท่อนำอสุจิทั้งสองข้าง — ท่อที่นำอสุจิจากอัณฑะ — เพื่อไม่ให้อสุจิเข้าสู่น้ำอสุจิได้อีก อัณฑะยังคงสร้างฮอร์โมนได้ตามปกติ และน้ำอสุจิยังดูและรู้สึกเหมือนเดิมเกือบทั้งหมด เพราะปริมาณส่วนใหญ่มาจากต่อมอื่น

การทำหมันชายเป็นวิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพสูงวิธีหนึ่ง และง่ายกว่าและปลอดภัยกว่าการทำหมันหญิง

การทำหมันชายเหมาะกับฉันหรือไม่?

การทำหมันชายมีจุดประสงค์ให้เป็นการคุมกำเนิดถาวร เหมาะกับผู้ชายที่มั่นใจว่าไม่ต้องการมีบุตร หรือไม่ต้องการมีบุตรเพิ่มในอนาคต การปรึกษาแพทย์จะครอบคลุมสถานการณ์ของท่าน ความเห็นของคู่ครองหากเกี่ยวข้อง และทางเลือกอื่นก่อนตัดสินใจ ผู้ชายบางคนเลือกฝากอสุจิไว้ก่อน

การทำหมันชายมีประโยชน์อย่างไร?

• มีประสิทธิภาพสูง — เมื่อตรวจน้ำอสุจิยืนยันว่าไม่มีอสุจิแล้ว เป็นวิธีคุมกำเนิดที่เชื่อถือได้มากที่สุดวิธีหนึ่ง
• ถาวร — ไม่มีค่าใช้จ่ายต่อเนื่อง ไม่ใช้ฮอร์โมน และไม่ต้องทำอะไรในชีวิตประจำวัน
• รวดเร็วและแผลเล็ก — หัตถการสั้น ๆ แบบผู้ป่วยนอกภายใต้ยาชาเฉพาะที่ โดยทั่วไปไม่ต้องเย็บแผลเมื่อใช้เทคนิคไม่ใช้มีด
• ฟื้นตัวเร็ว — ผู้ชายส่วนใหญ่กลับไปทำงานในสำนักงานได้ภายในหนึ่งถึงสองวัน
• ไม่ส่งผลต่อฮอร์โมนหรือสมรรถภาพทางเพศ — เทสโทสเตอโรน การแข็งตัว และการถึงจุดสุดยอดไม่เปลี่ยนแปลง
• ง่ายกว่าและเสี่ยงน้อยกว่าการทำหมันหญิง ซึ่งต้องผ่าตัดช่องท้องภายใต้การดมยาสลบ

การทำหมันชายทำอย่างไร?

1. ใช้ยาชาเฉพาะที่ที่ผิวถุงอัณฑะและท่อนำอสุจิ และสามารถให้ยาระงับความรู้สึกเล็กน้อยเพิ่มได้หากท่านต้องการ
2. เข้าถึงท่อนำอสุจิแต่ละข้างผ่านรูเปิดเล็ก ๆ ที่ผิวหนัง
3. ตัดท่อนำอสุจิและปิดปลายท่อ เช่น ด้วยการจี้ไฟฟ้าและ/หรือคลิป
4. รูเปิดมักหายเองได้โดยไม่ต้องเย็บ

หัตถการโดยทั่วไปใช้เวลา 15–30 นาที และทำแบบผู้ป่วยนอก ผู้ชายส่วนใหญ่จึงกลับบ้านได้ไม่นานหลังทำ

การทำหมันชายแบบไม่ใช้มีดต่างจากแบบดั้งเดิมอย่างไร?

แนวทางของ AUA แนะนำเทคนิคการเข้าถึงแบบแผลเล็ก เช่น การทำหมันชายแบบไม่ใช้มีด เพราะสัมพันธ์กับภาวะแทรกซ้อนที่น้อยกว่า วิธีปิดท่อนำอสุจิมีผลต่อประสิทธิภาพมากกว่าวิธีเข้าถึงท่อ

การทำหมันชายได้ผลแค่ไหน และเมื่อไรจึงวางใจได้?

เมื่อการตรวจน้ำอสุจิยืนยันว่าไม่มีอสุจิแล้ว การทำหมันชายมีประสิทธิภาพสูงมาก ในกรณีที่พบได้น้อย — ประมาณ 1 ใน 2,000 รายหลังยืนยันผลแล้ว ตามแนวทางของ AUA — ท่ออาจกลับมาเชื่อมกันเอง (late recanalisation) และอาจเกิดการตั้งครรภ์ได้

การพักฟื้นหลังทำหมันชายเป็นอย่างไร?

• รู้สึกไม่สบายเล็กน้อย บวม และฟกช้ำไม่กี่วัน — บรรเทาได้ด้วยการประคบเย็น สวมกางเกงในที่กระชับ และยาแก้ปวดทั่วไป
• ผู้ชายส่วนใหญ่กลับไปทำงานในสำนักงานได้ภายในหนึ่งถึงสองวัน
• หลีกเลี่ยงการยกของหนัก การออกกำลังกายหนัก และการมีเพศสัมพันธ์ประมาณหนึ่งสัปดาห์ หรือตามคำแนะนำ
• รักษาบริเวณแผลให้สะอาดและแห้งหนึ่งถึงสองวัน

ดูคู่มือการพักฟื้นหลังทำหมันชายฉบับเต็ม (ภาษาอังกฤษ)

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นมีอะไรบ้าง?

• เลือดออกหรือมีก้อนเลือดคั่งในถุงอัณฑะ — พบไม่บ่อย
• การติดเชื้อที่แผลเจาะ — พบไม่บ่อย
• ปวดถุงอัณฑะเรื้อรัง — แนวทางของ AUA ประมาณว่าราว 1–2% ของผู้ชายมีอาการปวดมากพอที่ต้องพบแพทย์
• ก้อนอสุจิ (sperm granuloma) — ก้อนเล็ก ๆ ที่มักไม่เป็นอันตราย เกิดจากอสุจิรั่วที่ปลายท่อที่ปิดไว้
• การทำหมันไม่สำเร็จเนื่องจากท่อกลับมาเชื่อมกัน — พบน้อย และเป็นเหตุผลที่การตรวจน้ำอสุจิมีความจำเป็น

การทำหมันชายส่งผลต่อสมรรถภาพทางเพศหรือสุขภาพหรือไม่?

อ่านเพิ่มเติมใน การทำหมันชายส่งผลต่อเทสโทสเตอโรนหรือสมรรถภาพทางเพศหรือไม่? (ภาษาอังกฤษ)

แก้หมันชายได้หรือไม่?

การแก้หมันชายทำได้ด้วยจุลศัลยกรรมเพื่อต่อท่อนำอสุจิกลับ (vasovasostomy) หรือในบางกรณีต่อท่อนำอสุจิเข้ากับท่อเก็บอสุจิ (vasoepididymostomy) โอกาสสำเร็จลดลงเมื่อเวลาผ่านไปหลายปีหลังทำหมัน การแก้หมันซับซ้อนและมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการทำหมัน และไม่ได้ทำให้กลับมามีบุตรได้เสมอไป การช่วยการเจริญพันธุ์ร่วมกับการเก็บอสุจิเป็นอีกทางเลือกหนึ่ง ด้วยเหตุนี้ การทำหมันชายจึงควรถือว่าเป็นการคุมกำเนิดถาวร

เมื่อไรควรติดต่อแพทย์หลังทำหมันชาย?

ทำหมันชายกับ นพ. อธิป

นพ. อธิป ทำหมันชายแบบไม่ใช้มีดเป็นหัตถการแบบผู้ป่วยนอก ที่ศูนย์ทางเดินปัสสาวะ โรงพยาบาลบำรุงราษฎร์ ภายใต้ยาชาเฉพาะที่หรือยาระงับความรู้สึกตามความต้องการของท่าน การปรึกษาเป็นส่วนตัวและไม่เร่งรีบ มีเวลาพูดคุยว่าการทำหมันชายเหมาะกับท่านหรือไม่ สิ่งที่ควรคาดหวัง และการนัดตรวจน้ำอสุจิติดตามผล