บทความสุขภาพ · อ่าน 6 นาที
ควรพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะเมื่อใด?
สรุปโดยย่อ
ท่านควรพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะหากมีเลือดในปัสสาวะ นิ่วในไต ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะซ้ำ อาการทางเดินปัสสาวะที่เป็นต่อเนื่อง ปัสสาวะเล็ด ผลตรวจ PSA ผิดปกติ หรือมีข้อกังวลเรื่องสุขภาพชาย อาการบางอย่าง — เช่น ปัสสาวะไม่ออก หรือปวดไตร่วมกับมีไข้ — ต้องได้รับการรักษาฉุกเฉิน
ตรวจทานทางการแพทย์โดย นพ. อธิป ฉัตรสุทธิพงษ์ เมื่อ
เขียนโดย ทีมบรรณาธิการเผยแพร่ ปรับปรุง
แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะทำอะไร?
แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ (urologist) คือแพทย์และศัลยแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านทางเดินปัสสาวะของทั้งผู้หญิงและผู้ชาย — ไต ท่อไต กระเพาะปัสสาวะ และท่อปัสสาวะ — รวมถึงอวัยวะสืบพันธุ์ชาย ได้แก่ ต่อมลูกหมากและอัณฑะ แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะวินิจฉัยโรค สั่งการรักษาด้วยยา และทำหัตถการตั้งแต่การส่องกล้องกระเพาะปัสสาวะไปจนถึงการผ่าตัดที่ซับซ้อน
ระบบทางเดินปัสสาวะไม่ได้เป็นเรื่องของสุขภาพชายเท่านั้น ผู้หญิงมักพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะด้วยเรื่องการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นิ่วในไต ปัสสาวะเล็ด และปัสสาวะเป็นเลือด
สัญญาณใดบ่งบอกว่าควรพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะ?
- ปัสสาวะเป็นเลือดทุกกรณี — ทั้งที่มองเห็นได้หรือตรวจพบจากการตรวจปัสสาวะ
- นิ่วในไต ทั้งที่เป็นอยู่ เป็นซ้ำ หรือพบโดยบังเอิญจากการตรวจภาพ
- การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะที่กลับมาเป็นซ้ำ หรือการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะในผู้ชายทุกกรณี
- ปัสสาวะไม่พุ่ง ต้องเบ่ง ปัสสาวะบ่อย หรือตื่นมาปัสสาวะกลางคืน — พบบ่อยในต่อมลูกหมากโต
- ปัสสาวะเล็ดหรือปวดปัสสาวะรีบอย่างฉับพลัน
- ผลตรวจ PSA สูงหรือสูงขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีคำถามเรื่องการตรวจคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก
- คลำพบก้อน บวม หรือปวดต่อเนื่องที่อัณฑะหรือถุงอัณฑะ
- ปัญหาการแข็งตัวหรือข้อกังวลอื่น ๆ เกี่ยวกับสุขภาพชาย
- ปวดสีข้าง หลัง หรือท้องน้อย ที่ท่านคิดว่าอาจเกี่ยวกับไตหรือกระเพาะปัสสาวะ
อาการทางระบบทางเดินปัสสาวะใดเป็นภาวะฉุกเฉิน?
ไปที่ห้องฉุกเฉินหรือโทรขอความช่วยเหลือ (1669 หรือ 1378 ในประเทศไทย) หากท่านมี:
- ปัสสาวะไม่ออก โดยเฉพาะเมื่อปวดท้องน้อยร่วมด้วย
- ปวดไตหรือสีข้างร่วมกับมีไข้หรือหนาวสั่น
- ปวดอัณฑะอย่างรุนแรงฉับพลัน — อาจเป็นภาวะอัณฑะบิดขั้ว ซึ่งต้องผ่าตัดภายในไม่กี่ชั่วโมง
- อวัยวะเพศแข็งตัวนานกว่าสี่ชั่วโมง
- ปัสสาวะเป็นเลือดมากหรือมีลิ่มเลือด หรือรู้สึกจะเป็นลม
การพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะครั้งแรกมีอะไรบ้าง?
แพทย์จะสอบถามอาการ ประวัติการเจ็บป่วย และยาที่ใช้ และมักตรวจร่างกาย การตรวจเพิ่มเติมขึ้นกับปัญหาของท่าน อาจรวมถึงการตรวจปัสสาวะ การตรวจเลือด อัลตราซาวนด์ไตและกระเพาะปัสสาวะ การตรวจการไหลของปัสสาวะ หรือการตรวจภาพเพิ่มเติม ท่านควรได้รับคำอธิบายที่ชัดเจนเกี่ยวกับสาเหตุที่น่าจะเป็น ทางเลือกที่มี และขั้นตอนถัดไป
ควรเตรียมตัวก่อนพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะอย่างไร?
- จดอาการ เวลาที่เริ่มเป็น และสิ่งที่ทำให้ดีขึ้นหรือแย่ลง
- นำรายการยาและอาหารเสริมทั้งหมดมาด้วย รวมถึงยาต้านการแข็งตัวของเลือด
- นำผลตรวจเดิม ภาพการตรวจ (ตัวภาพ ไม่ใช่เพียงผลอ่าน) และจดหมายจากแพทย์ท่านอื่นมาด้วย
- หากปัสสาวะบ่อยหรือปัสสาวะเล็ด ให้บันทึกการปัสสาวะเป็นเวลาสามวัน
- หากอาจต้องตรวจการไหลของปัสสาวะ ให้มาโดยกลั้นปัสสาวะไว้พอสมควร — โปรดสอบถามเมื่อนัดหมาย
- เตรียมคำถามที่ต้องการถามแพทย์
ผู้ป่วยต่างชาติสามารถติดต่อสำนักงานประสานงานทางการแพทย์ (เปิดในแท็บใหม่)ของบำรุงราษฎร์ เพื่อขอความช่วยเหลือเรื่องการนัดหมาย เอกสารทางการแพทย์ และการเดินทาง
คำถามที่พบบ่อย
ต้องมีใบส่งตัวเพื่อพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะในกรุงเทพฯ หรือไม่?
โรงพยาบาลเอกชนในกรุงเทพฯ โดยทั่วไปให้นัดพบแพทย์เฉพาะทางได้โดยตรง หากท่านมีประกันสุขภาพ โปรดตรวจสอบว่าบริษัทประกันต้องการใบส่งตัวหรือการอนุมัติล่วงหน้าหรือไม่
ผู้หญิงพบแพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะได้หรือไม่?
ได้ แพทย์ระบบทางเดินปัสสาวะรักษาโรคทางเดินปัสสาวะในผู้หญิง รวมถึงการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นิ่วในไต ปัสสาวะเล็ด ภาวะกระเพาะปัสสาวะไวเกิน และปัสสาวะเป็นเลือด
เอกสารอ้างอิง
- 1.Barocas DA, et al. Microhematuria: AUA/SUFU Guideline. J Urol. 2020;204(4):778–786. (เปิดในแท็บใหม่)
- 2.Anger J, et al. Recurrent Uncomplicated Urinary Tract Infections in Women: AUA/CUA/SUFU Guideline. J Urol. 2019;202(2):282–289. (เปิดในแท็บใหม่)
- 3.Lerner LB, et al. Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia: AUA Guideline Part I — Initial Work-up and Medical Management. J Urol. 2021;206(4):806–817. (เปิดในแท็บใหม่)
- 4.National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK). Kidney Stones. (เปิดในแท็บใหม่)
ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อการศึกษาทั่วไป และไม่สามารถใช้แทนการปรึกษาแพทย์ได้ หากมีอาการรุนแรง โปรดไปรับการรักษาฉุกเฉิน (ในประเทศไทย โทร 1669) ดูข้อจำกัดความรับผิดชอบทางการแพทย์ของเรา